Ze względu na specyfikę mojego zawodu mam do czynienia z ludźmi umierającymi. Nie raz obserwowałem jak pacjent powoli umiera po długotrwałej nie uleczalnej chorobie, ludzie mówią o „znieczulicy”, jednak człowiek zawsze będzie czuł współczucie i smutek. Dla lekarza, ratownika medycznego czy pielęgniarki śmierć pacjenta zawsze jest przeżyciem smutnym, mimo iż czasami jedynie śmierć potrafi przerwać straszliwe bóle, które znosił chory za życia.
Szczególnie jest mi żal osób, które umierają z przekonaniem, że na tym świecie tylko zawadzają, że nikogo nie obchodzą, osób które zostały porzucone przez swoich bliskich. W czasie jednego z dyżurów miałem okazję porozmawiać z starszym panem, który został przywieziony do szpitala z hospicjum. W czasie rozmowy wyznał mi, że nie ma rodziny. Jego żona umarła, a córka (dorosła kobieta, żona i matka) stwierdziła, że tutaj cytat: „srającym pod siebie ojcem ‘’ zajmować się nie będzie. Ogólny stan pacjenta jest dobry, chory nie odczuwa żadnych przewlekłych bólów, owszem nie jest w stanie samodzielnie chodzić ani nawet siedzieć, ale oprócz tego mógłby spokojnie żyć. Mógłby… Ale nie może. Jest bowiem osobą, która wymaga opieki. Wcześniej zajmowali się nim sąsiedzi, ale ci się wyprowadzili. Wtedy trafił do hospicjum, z którego został jednak przepisany do szpitala w celach diagnostycznych. Ludziom takim jak ten pan do szczęścia naprawdę nie wiele potrzeba. Wystarczy chwila rozmowy, odrobina zainteresowania, aby sprawić takiemu człowiekowi wiele radości. Dlatego nie należy bać się pomagać. Hospicjum nie jest zamknięty obozem dla umierających. W rzeczywistości jest miejscem, w którym można uszczęśliwić chorego, umierającego człowieka okazując mu trochę zainteresowania.

Na zakończenie chciałbym przytoczyć słowa księdza Jana Twardowskiego: „Spieszmy się kochać ludzi tak szybko odchodzą…”

Quintus Horatius Flaccus jest jednym z moich ulubionych poetów. Dlatego też w pewnym stopniu mogę się zgodzić z krytykiem literackim żyjącym w I wieku naszej ery Kwintylianem, który stwierdził: „At lyricorum idem Horatius fere solus legi dignus” („Tymczasem spośród liryków tenże Horacy jest niemal jedynym poetą godnym czytania”). Słowa jak na pierwszy wiek naszej ery bardzo prawdziwe, aczkolwiek nie możemy zapominać o Wergiliuszu i Owidiusza, skupmy się jednak na Horacym, a dokładnie na moim ulubionym Jego dziele Pieśni I 11 [Do Leukonoe]. Poematu głębokiego, niosącego przesłanie, które można przekazać słowami samego, wielkiego poety : ,,Tu ne quaesieris (scire nefas)” (,,weseląc się dziś nie dowierzaj przyszłości”); „carpe diem” („chwytaj dzień”).

Pieśń I 11 [Do Leukonoe]
Przekład: Henryk Sienkiewicz

Nie pytaj próżno, bo nikt się nie dowie,
Jaki nam koniec gotują bogowie,
I babilońskich nie pytaj wróżbiarzy.
Lepiej tak przyjąć wszystko, jak się zdarzy.
A czy z rozkazu Jowisza ta zima,
Co teraz wichrem wełny morskie wzdyma,
Będzie ostatnia, czy też nam przysporzy
Lat jeszcze kilka tajny wyrok boży,
Nie troszcz się o to i… klaruj swe wina.
Mknie rok za rokiem, jak jedna godzina.
Więc łap dzień każdy, a nie wierz ni trochę
W złudnej przyszłości obietnice płoche.

Wersja łacińska:

[Carmina I 11] - Horacy

Tu ne quesieris, scire nefas, quem mihi quem tibi
finem di dederint, Leuconoe, nec Babylonios
temptaris numeros, ut melius, quidquid erit pati
seu pluris hiemes seu tribuit Iuppiter ultimam,

Quae nunc oppositis debilitat pumicibus mare
Tyrrhenum: sapias, vina liques, et spatio brevi
spem longam reseces. Dum loquimur, fugerit invida
aetas: carpe diem quam minimum credula postero.

I kto inny miał by prawo rzec o swojej twórczości: ,,Exegi monumentum aere perennius” (,,Wybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu”)

Ostatnie posty zostały delikatnie mówiąc zdominowane przez operę dlatego dzisiaj drodzy czytelnicy mam zamiar przedstawić Wam jeden z moich ulubionych miedziorytów. „Rycerz, śmierć i diabeł” został wykonany przez Albrechta Dürer w 1513 roku. Warto zwrócić uwagę, na to że Dürer zawsze sygnował swoje dzieła symbolem, który tutaj znajduje się w dolnym, lewym rogu.
Miedzioryt jest nie zwykły, cała historia zaklęta w jednej scenie. Jej interpretacji może być wiele:

„Przedstawienie bezsensu i straszliwych aspektów wojny pokazał już Dürer w rycinie Rycerz, Śmierć i Diabeł(1513), na której widzimy pędzącego przed siebie z zapamiętaniem wojownika. Rubens stworzył Alegorię Wojny i Pokoju 1630), jako argument przeciwko wojnie w europie, a w Konsekwencjach wojny
ARCYDZIEŁA ŚWIATOWEGO MALARSTWA” Sarah Carr-Gomm

„Rycina uosabia życie, wiarę chrześcijanina w sferze działalności ludzkiej, w świecie decyzji i czynu. Artysta porównuje chrześcijanina, stawiającego czoła wrogiemu światu do rycerza na którego drodze do niezdobytej twierdzy cnoty stoją diabeł i śmierć która próbuje zastraszyć go klepsydrą.Za rycerzem podąża wierny wyżeł -symbolizuje gorliwość, naukę, poprawne rozumowanie”

Wyznam Wam drodzy czytelnicy, że mi bardziej odpowiada to drugie z twierdzeń, chociaż nie do końca. Tak to już jest, człowiek zawsze musi wtrącić swoje trzy grosze. Moja interpretacja wygląda następująco – człowiek, mityczny rycerz toczące nieustannie bitwy z przeciwnościami losu podąża do celów, które sobie wyznaczył. Za nim kryje się fałszywy doradca, diabeł, czekający na jego błędy i zatracenie. Wszystkiemu przypatruje się wszechobecna w życiu śmierć, gdyż człowiek mimo iż na co dzień zapomina o regule „memento mori” , to podświadomie cały czas czuje upływ czasu przybliżający go do zakończenia bytu ziemskiego. Śmierć może być również ostrzeżeniem, przypomnieniem, o jedynie pozornych wartościach dóbr doczesnych, których pozyskiwanie nie może przysłonić na celu życia.

A oto “rycerz, śmierć i diabeł”:

Wiele osób mnie pyta, jak możesz chodzić kilka razy na tę samą operę, przecież znasz ją już na pamięć. Mogę i mogę również powiedzieć, że każdą operę można przedstawiać na różne sposoby, naturalnie bez zmieniania muzyki i libretta. Wystarczy zmienić wykonawcę, kostiumy, scenografię, a każda nowa forma nabiera własnego życia. Aby wykazać słuszność mojego twierdzenia, mam dzisiaj dla Was drodzy czytelnicy arię „Fin ch’han dal vino” („póki od wina”) pochodzącą z opery Mozarta ,,Don Giovanni”. Popatrzcie i przekonajcie się sami:

Póki od wina
dymią im głowy,
przednią zabawę
gotować każ.

Spotkasz na placu
jakieś dziewczątko,
je również z sobą
spróbuj sprowadzić.

Niech zamieszanie
będzie na sali:
jeden menuet,
inny follię,
ktoś alemanne
dopatrz, by tańczył.

A ja tymczasem
z boczku, na stronie
z jedną czy drugą
chcę poflirtować.

Na mojej liście
do jutra rana
dziesiątkę imion
dopisać masz.

O tym, że Mozart był geniuszem muzycznym chyba nikogo przekonywać nie muszę, jednak mało kto wie, że Jego dzieła stawały się inspiracją również dla innych twórców. Przykładem takiego utworu jest aria „La ci darem la mano” (podajmy sobie ręce), która stała się podstawą dla wariacji B-dur op.2 Chopina. A oto aria, o której mowa w mistrzowskim wykonaniu Anny Netrebko i Bo Skovhusa pochodząca z opery „Don Giovanni”:

La ci darem la mano (Podajmy sobie ręce)

Złączymy ręce, a ty mi powiesz „tak”
Ale spójrz, to nie będzie uczciwe- lepiej chodźmy
Chciałabym, ale nie mogę, moja serce jest wierne.
Moglibyśmy być szczęśliwi, ale on może łudzić Cię.
Zmienię twoje przeznaczenie.
Wkrótce nie będę mogła mu się oprzeć
Chodźmy
Chodźmy
Chodźmy
Chodźmy ma kochana i zaspokójmy nasze niewinne pożądanie
Chodźmy
Chodźmy
Chodźmy

Dzisiaj w czasie rozmowy z przyjacielem- serdeczne pozdrowienia dla Tomka, doszedłem do wniosku, że mimo iż większość  osób nie wie czym jest w ogóle requiem i nie zna twórczości Mozarta rozpoznaje „Dies Irae” z Requiem d-mol KV626. Dlatego dzisiaj mam dla Was drodzy czytelnicy trochę teorii, muzyki i tłumaczenie wyżej wymienionego fragmentu.

Może na początek słowo wyjaśnienia. Czym jest requiem?  Requiem jest mszą żałobną za zmarłego. Składającą się z  9 części:

• Introitus (Requiem aeternam) – wspomnienie zmarłego
• Kyrie- wysławianie chwały Boga
• Graduale (Requiem aeternam)-  wspomnienie zasług zmarłego
• Tractus (Absolve Domine)- prośba o odpuszczenie grzechów
• Sequentia (Dies irae)- odniesienie się do dnia sądu ostatecznego
• Offertorium (Domine Iesu Christe)- wychwalanie Jezusa- Króla żywych i martwych
• Sanctus- chwała świętości Boga
• Agnus Dei- chwała Duchowi Świętemu
• Communio (Lux aeterna)- Panie daj im wieczne spoczywanie

A teraz wspomniane wcześniej Dies Irae

Dzień to gniewu, dzień co zburzy
I w popiołach świat zanurzy,
Jak z Sybillą Dawid wróży.

O, jak wielka będzie trwoga,
Gdy przed ścisłym sądem Boga
Stanie grzesznych rzesza mnoga.

A oto Dies Irea pochodzące z XIII wieku, z którego Mozart zaczerpnął słowa

Dzień to gniewu, dzień co zburzy
I w popiołach świat zanurzy,
Jak z Sybillą Dawid wróży.

O, jak wielka będzie trwoga,
Gdy przed ścisłym sądem Boga
Stanie grzesznych rzesza mnoga.

Odgłos trąby archanioła
Grzmiąc wśród grobów dookoła
Wszystkich przed tron Boży zwoła.

Śmierć z przyrodą oniemiała,
Ujrzy cud, gdy ludzkość cała
Na sąd pójdzie zmartwychwstała.

Księgę ludzkich spraw otworzą:
Z niej to przed stolicą Bożą
Przeciw światu śledztwo wdrożą.

Sędzia tedy, gdy się zjawi
Co się kryło, jawnym sprawi,
Nic bez pomsty nie zostawi.

Cóż ja powiem, człek ubogi:
W czyje mi się schronić progi,
Gdy i święci nie bez trwogi?

Królu straszny w swej wielkości,
Co świat zbawiasz mimo złości,
Zbaw mnie, Zdroju łaskawości!

Pomnij, Jezu mój łaskawy,
Żem przyczyną męki krwawej:
Nie gub mnie w on dzień rozprawy.

Ty szukałeś mnie znużony,
Jam krzyż twój odkupiony:
Niech nie będzie trud stracony.

Słusznie pomsty sędzio, Panie,
Racz darować zlitowanie,
Nim rozprawy dzień nastanie.

Zbrodniarz, kajam się za winy
Twarz mi palą grzeszne czyny;
Boże, przyjm me przeprosiny.

Tyś odpuścił Magdalenie,
Dał łotrowi przebaczenie;
Ufam też i ja w zbawienie.

Choć nie umiem prosić godnie,
Wszakże osądź mnie łagodnie:
Nie karz piekłem za me zbrodnie.

Daj mi miejsce w owiec gronie
I od kozłów miej w obronie,
Stawiając mnie po prawej stronie.

Gdy już pójdą potępieni
W wiekuisty żar płomieni
Wezwij mnie, gdzie są zbawieni.

Błagam z czołem pochylonym,
Sercem też na proch skruszonym:
Czuwaj, Panie, nad mym skonem.

Dzień ów łzami zlan gorzkimi,
W którym na sąd z prochu ziemi
Grzeszny człowiek wstanie żywy.

Bądź mu, Boże miłościwy,
Dobry Panie, Jezu, daj
Duszom zmarłych wieczny raj. Amen.

Aby potwierdzić stwierdzenie zawarte w tytule dzisiejszego posta, prezentuje Wam drodzy czytelnicy dwa piękne, tradycyjne włoskie utwory czyli „O sole Mio” („Słońce moje”) i „Santa Lucia” („Święta Łucja”) w mistrzowskim wykonaniu, jednego z moich ulubionych tenorów Enrica Carusa.

“O sole Mio” (”O słońce moje”)

Cóż za piękny, słoneczny dzień
Niebo wypogodziło się po burzy.
Powietrze jest takie świeże, że można się poczuć jak w wolny dzień
Jakim pięknem jest słoneczny dzień
Ale kolejne słońce,
Które wciąż jasno świeci.
To moje własne słońce.
To twoja twarz!
Słońce, moje własne słońce,
To twoja twarz!
To twoja twarz!
Kiedy nadciąga noc i zachodzi słońce,
Prawie zaczynam czuć melancholie.
Stoję pod twoim oknem,
Kiedy nadciąga noc i zachodzi słońce.
Ale kolejne słońce,
Które wciąż jasno świeci.
To moje własne słońce.
To twoja twarz!
Słońce, moje własne słońce,
To twoja twarz!
To twoja twarz!

“Santa Lucia” (”Święta Łucja”)

Nad morzem świeci srebrna gwiazda
Fale są łagodne, a wiatry pomyślne
Nad morzem świeci srebrna gwiazda
Fale są łagodne, a wiatry pomyślne
Przybądź do mojej szybkiej, małej łodzi,
Święta Łucjo, Święta Łucjo
Przybądź do mojej szybkiej, małej łodzi,
Święta Łucjo, Święta Łucjo
Z tym łagodnym zefirkiem,
Oh, tak przyjemnie znajdować się na statku!
Z tym łagodnym zefirkiem,
Oh, tak przyjemnie znajdować się na statku!
Zapraszam na pokład pasażerów. Proszę, tędy!
Święta Łucjo, Święta Łucjo!
Zapraszam na pokład pasażerów. Proszę, tędy!
Święta Łucjo, Święta Łucjo!
By zjeść kolacje pod żaglami
W wieczór tak pogodny
By zjeść kolacje pod żaglami
W wieczór tak pogodny
Że niczego nie potrzeba, że niczego nie brakuje.
Święta Łucjo, Święta Łucjo.
Że niczego nie potrzeba, że niczego nie brakuje.
Święta Łucjo, Święta Łucjo.
Morze jest takie pogodne, a bryza taka przyjemna
To wszystko sprawia , że żeglarz może zapomnieć o swoich problemach
Morze jest takie pogodne, a bryza taka przyjemna
To wszystko sprawia , że żeglarz może zapomnieć o swoich problemach
I może płakać ze szczęścia!
Święta Łucjo, Święta Łucjo!
I może płakać ze szczęścia!
Święta Łucjo, Święta Łucjo!
Oh, słodki Neapolu, oh błogosławiona ziemio,
Gdzie każde stworzenie się uśmiecha,
Oh, słodki Neapolu, oh błogosławiona ziemio,
Gdzie każde stworzenie się uśmiecha,
Jesteś imperium harmonii,
Święta Łucjo, Święta Łucjo.
Jesteś imperium harmonii,
Święta Łucjo, Święta Łucjo.
Czemu jesteś taki smutny? Wieczór jest taki piękny.
Czemu tak ciężko oddychasz, przecież jest bryza, daje przyjemne orzeźwienie.
Czemu jesteś taki smutny? Wieczór jest taki piękny.
Czemu tak ciężko oddychasz, przecież jest bryza, daje przyjemne orzeźwienie.
Chodź do mojej małej, szybkiej łodzi,
Święta Łucjo, Święta Łucjo.
Chodź do mojej małej, szybkiej łodzi,
Święta Łucjo, Święta Łucjo.

]]> http://marekl.wordpress.com/2008/05/23/wloski-jezyk-w-ktorym-mozna-sie-zakochac/feed/ Marek http://marekl.wordpress.com/2008/05/22/opera-prawde-ci-powie%e2%80%a6/ http://marekl.wordpress.com/2008/05/22/opera-prawde-ci-powie%e2%80%a6/#comments Thu, 22 May 2008 00:02:40 +0000 Marek http://marekl.wordpress.com/?p=45

Opery mają to do siebie, że z wyjątkiem pięknej muzyki mogą nieść z sobą różne przesłania. Ja dla Was drodzy czytelnicy wybrałem dzisiaj wspaniałą arię o kłamstwie z „Czarodziejskiego fletu”.

Biedak znosi niewysłowione męki, bo za karę odebrano mu głos.
Niestety mogę ci jedynie współczuć, ponieważ jestem za słaby, żeby pomóc.
Jestem za słaby, żeby pomóc.
Jestem za słaby, żeby pomóc.
Królowa wybacza ci i uwalnia od kary.
-Papageno znów może gadać!
-Gadać tak, ale nie kłamać!
-Nie, nie będę kłamał
-Niech to będzie dla ciebie nauczką!
-Tak, zapamiętam to ostrzeżenie.
-Niech będzie nauczką!
Gdyby wszyscy kłamcy świata
Dostali taki knebel na usta,
Zamiast nienawiści, pomówień i gniewu
Zapanowały by miłość i braterstwo.
Zamiast nienawiści, pomówień i gniewu
Zapanowały by miłość i braterstwo.

Wiele o operze już pisałem, wiele pisać jeszcze będę, ale jak się dzisiaj zorientowałem do tej pory nie napisałem nic o mojej ulubionym dziele. To zaszczytne miejsce zajmuje u mnie opera seria Stanisława Moniuszki pod tytułem „Straszny Dwór”, okrzyknięta mianem polskiej opery narodowej. Libretto opowiada historię dwóch braci Zbigniewa i Stefana, dzielnych rycerzy, patriotów, którzy jednak nie mają żon, gdyż chcą pozostać w gotowości na każde wezwanie Ojczyzny („Racja racja panie bracie, że wyborny ten nasz plan nie ma niewiast w naszej chacie, vivat semper wolny stan”, „niech żyją poddani ja nie chce mieć pani, co chce to mam bo wolnym bo wolnym jak ptak”), jednak wraz z rozwojem akcji zmienia się również nastawienie braci do miłości… Ale co ja się tu będę rozpisywał, kto nie wiedział powinien zobaczyć. Tak czy siak wielkie dzieło Moniuszki ukazuje nasze najwspanialsze cechy narodowe: odwagę, wierność, stałość w miłości. Kpi z modnisiów i sprzedawczyków… I jak tu tej opery nie kochać….

A oto mała próbka:

Ostatnio buszując po youtubie znalazłem zwiastun filmu, który od razu zwrócił moją uwagę. Film mimo iż nie najnowszy bo pochodzący z 2006 roku już okrzyknąłem moim odkryciem roku 2008. Ale czemu? O jakim filmie mowa? Chodzi o „Magic Fluet”. Film zrealizowany na podstawie opery Mozarta „Die Zauberflote” (Pol. „Zaczarowany Flet”). Dzieło niezwykłe – dlaczego? Bo reżyser nie dodał ani jednego słowa od siebie, wykorzystał jedynie oryginalną muzykę i dialogi z wielkiego Mozartowskiego dzieła, zmienił natomiast realia, bowiem w film rozgrywa się w czasach, które może określić jako I Wojną Światową. Co prawa nie ma tam państw osi i ententy, a wojska Królowej nocy i Sarastra, ale mundury, architektura, stroje i użyta broń jasno pokazują czasy do których film się odnosi. Jedyne do czego można by było się przeczepić, to fakt, że film jest zrealizowany w języku angielskim, ale bardzo dobre wykonanie, sprawia, że nawet taki Mozartowski konserwatysta jak ja daje mu 6/6 gwiazdek!

I ostatnie pytanie – czy dobrym pomysłem jest kręcenie filmów na podstawie oper? Moim zdaniem bardzo dobrym, ponieważ wiele osób obawia się pójścia do opery, ceny biletów itp. itd. A dodatkowo użyte efekty filmowe sprawią, że niektóre fragmenty wielkich dzieł mogą zostać pięknie zaakcentowane.